Đăng bởi Kathy Trần vào 28/08/2021

Trong bối cảnh dịch bệnh, ngành y tế trên toàn cầu vẫn có thể tăng trưởng vượt trội do được “hưởng lợi” nhiều từ nhu cầu gia tăng về điều trị và chăm sóc sức khỏe. Thực tế, mức sinh lời của các doanh nghiệp ngành y tế ở thị trường chứng khoán các nước đã cho thấy điều đó. Tuy nhiên, ở Việt Nam lại cho thấy một câu chuyện khác, phản ánh những đặc điểm trong cấu trúc đặc thù của ngành y tế Việt Nam.

Y te VN - Giai ma nghich ly tang truong 1

Mức tăng trưởng thấp của ngành y tế trong năm 2021

Trung Quốc là quốc gia đầu tiên bùng phát dịch bệnh và cũng từ đó các nhu cầu y tế của quốc gia này gia tăng đột biến. Thêm vào đó, hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp trong ngành y tế vẫn đang duy trì xu hướng mở rộng từ giai đoạn bùng phát dịch cho đến nay, thậm chí mức gia tăng đầu tư cao hơn so với các giai đoạn trước. Dữ liệu đầu tư bên dưới được tập hợp từ hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp y tế trên sàn chứng khoán Trung Quốc. Điều này là một yếu tố chính giúp ngành y tế trở thành ngành đạt mức sinh lời vượt trội hơn nhiều so với các ngành nghề khác ở quốc gia này.

Ngược lại, ngành y tế Việt Nam không những không có sự gia tăng trong các hoạt động đầu tư mà còn đang có dấu hiệu suy giảm bởi những tác động của đại dịch. Thực tế, hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp đã không có sự tăng trưởng ở các giai đoạn trước dịch, khi luôn thuộc nhóm thấp nhất toàn thị trường. Điều này đã khiến cho cổ phiếu các doanh nghiệp y tế trên thị trường chứng khoán Việt Nam đạt mức sinh lời thấp hơn rất nhiều so với các ngành nghề khác. Trong giai đoạn đầu của đợt dịch năm ngoái, các cổ phiếu ngành dược cũng nhanh chóng tăng vọt trước những kỳ vọng được hưởng lợi, tuy nhiên đã không thể duy trì được đà tăng và quay đầu.

Ngành y tế và dược phẩm Việt Nam có tiềm năng phát triển lớn bởi thu nhập và mức sống của người dân ngày càng gia tăng. Theo báo cáo của Fitch Solution, thị trường dược phẩm Việt Nam có thể đạt mức tăng trưởng 11% trong giai đoạn 2021-2026, từ 7,7 tỉ đô la Mỹ năm 2021 lên 16,1 tỉ đô la năm 2026. Việt Nam đang ở thời kỳ dân số vàng, tốc độ già hóa sẽ diễn ra nhanh, mở ra triển vọng tăng trưởng cho ngành dược.

Tuy nhiên, chính những vấn đề đặc thù trong cấu trúc ngành nghề đã khiến cho các doanh nghiệp dược phẩm và các doanh nghiệp y tế nói chung ở Việt Nam gặp rất nhiều khó khăn để phát triển mặc dù có một nền tảng rất lớn từ đặc điểm thị trường.

Nền tảng ngành ở mức thấp

Khi nói đến các doanh nghiệp y tế lớn đang niêm yết ở Việt Nam thì sẽ chỉ giới hạn vào các doanh nghiệp ngành dược, mặc dù ngành y tế rộng hơn rất nhiều, bao gồm cả hoạt động chăm sóc sức khỏe và nghiên cứu y khoa. Điều đó cũng phần nào cho thấy được bức tranh về cấu trúc của ngành.

Ngành công nghiệp dược có tỷ trọng lớn là nhóm thuốc generic và phụ thuộc đa số vào nguồn nhập khẩu. So với các quốc gia tiên tiến thì phần lớn các nhà máy sản xuất thuốc ở Việt Nam không nghiên cứu bào chế thuốc mà chủ yếu dựa vào việc sản xuất các loại thuốc đã hết bản quyền trên thế giới (đọc bài Hoạt động R&D và an ninh y tế quốc gia để hiểu hơn vì sao các doanh nghiệp dược Việt Nam không thể tham gia vào thị trường thuốc bào chế). Đối với các loại thuốc đặc trị, Việt Nam phải nhập khẩu từ nước ngoài hàng năm với giá trị rất lớn. Bên cạnh đó, nguyên liệu sản xuất dược phẩm ở Việt Nam cũng phụ thuộc tới 80-90% vào nguồn nhập khẩu. Dịch Covid-19 khiến nhiều nhà máy sản xuất thành phần hoạt chất dược phẩm (API) ở Trung Quốc và Ấn Độ tạm ngừng hoạt động hoặc hạn chế xuất khẩu. Số liệu thống kê cho thấy hàng năm Việt Nam nhập khẩu lên đến gần 5 tỉ đô la giá trị hàng hóa cho cả nguyên liệu và thuốc cho ngành dược.

Đầu tháng 6, Cục Quản lý Dược đã công bố một loạt đơn vị đủ thẩm quyền nhập khẩu, kinh doanh, bảo quản vaccin phòng Covid-19, trong đó có Công ty cổ phần (CTCP) Dược phẩm Bến Tre, CTCP Dược phẩm Trung ương CPC1, CTCP Dược phẩm Trung ương Codupha… Tuy nhiên, hiện tại nhiều đơn vị sản xuất vaccin như Astrazeneca, Pfizer, Moderna, Johnson & Johnson… cam kết chỉ bán cho Chính phủ. Điều đó khiến cho các cổ phiếu ngành dược sau khi được một vài phiên tăng điểm lại tiếp tục thụt lùi.

Kênh ETC sụt giảm, doanh nghiệp dược niêm yết ảnh hưởng nguồn thu

Kênh ETC chiếm khoảng 70% thị phần của thị trường thuốc và đang sụt giảm mạnh do người dân không đến bệnh viện vì sợ lây nhiễm. Nhiều năm trước, kênh ETC vốn là động lực tăng trưởng chính của ngành dược, nhưng trong năm 2020 chỉ đạt 5%, thấp hơn đáng kể so với con số hơn 10% của năm 2019. Sự hồi phục của kênh này không được đánh giá cao trong năm 2021 khi dịch Covid-19 vẫn đang diễn biến hết sức phức tạp. Mặc dù vậy, kênh ETC dự kiến sẽ vẫn là động lực tăng trưởng chính cho ngành trong dài hạn trước xu hướng thay thế dần các loại thuốc ngoại bằng các loại thuốc sản xuất trong nước.

Triển vọng vẫn sáng nhưng rủi ro bị thâu tóm là rất lớn

Chính bởi tiềm năng tăng trưởng và thị trường còn nhiều phân mảnh nên các doanh nghiệp dược phẩm Việt Nam đang trở thành mục tiêu của rất nhiều doanh nghiệp dược nước ngoài muốn thâm nhập thị trường. Do đặc thù và tiềm năng của ngành dược, thâu tóm doanh nghiệp nội là bước đi nhanh và hiệu quả nhất của các đối tác ngoại. Từ năm 2016 đến nay, các tập đoàn đến từ EU, Nhật Bản, Mỹ đã chi ra hơn 12.000 tỉ đồng để nắm quyền chi phối và có ảnh hưởng lớn đến các công ty dược nổi tiếng của Việt Nam.

Theo Công ty Chứng khoán Sài Gòn (SSI), tổng giá trị M&A năm 2020 ước đạt 1.680 tỉ đồng, với sự tham gia của nhiều nhà đầu tư ngoại như Tập đoàn SK (Hàn Quốc) mua 25% cổ phần của CTCP Dược phẩm Imexpharm (IMP), ASKA (Nhật Bản) sở hữu 25% CTCP Dược phẩm Hà Tây (DHT), hay Stada (Đức) nâng sở hữu tại CTCP Pymepharco (PME) từ 70% lên 76%. Đầu năm 2021, SK Investment Vina III thuộc SK Group trở thành cổ đông lớn nhất tại Imexpharm, sở hữu 29,22% cổ phần. Trước đó, nhiều doanh nghiệp dược có tên tuổi trong nước cũng đã bị thâu tóm bởi các tập đoàn quốc tế. Đơn cử, Abbott (Mỹ) sở hữu 51% cổ phần tại CTCP Xuất nhập khẩu Y tế Domesco (DMC). CTCP Dược Hậu Giang (DHG) cũng đã trở thành công ty con của Tập đoàn Taiso (Nhật Bản).

Thị trường chứng khoán trong dài hạn luôn là một phong vũ biểu của nền kinh tế cũng như thể hiện mức hấp dẫn của các ngành nghề khác nhau. Mức tăng trưởng của ngành dược ở Việt Nam khác biệt so với các nước đã phản ánh nền tảng trong năng lực cạnh tranh của nước ta so với các nước.

Lê Hoài Ân (CFA – BUH) & Ngô Anh Ngọc (CEO Babuki)

Bài đăng trên báo The Saigon Times ngày 26/08/2021

Đăng ký nhận bản tin


    Các bài bài viết liên quan

    Xem thêm
    Khởi nghiệp M&A / Gọi vốn đầu tư Tin tức

    Vừa nhận 200 triệu USD, MoMo đầu tư ngay vào startup quản lý bán hàng Nhanh

    Momo cho biết họ đã mua một lượng cổ phần không được tiết lộ của startup Nhanh, nhà cung cấp các sản phẩm phần mềm quản lý bán hàng.

    11/01/2022 • Kathy Trần
    M&A / Gọi vốn đầu tư Khởi nghiệp Tin tức

    Tại sao doanh nghiệp Việt Nam chưa tham gia bữa tiệc IPO của Đông Nam Á?

    Grab đã khởi động bữa tiệc IPO ở Đông Nam Á vào ngày 2/12/2021. Điều này truyền cảm hứng cho những công ty khác đang hi vọng IPO trong khu vực, bao gồm cả doanh nghiệp Việt Nam.

    07/01/2022 • Kathy Trần
    Tin tức M&A / Gọi vốn đầu tư

    VinFast dẫn đầu vòng rót vốn 80 triệu USD vào StoreDot, nhà sản xuất pin của Israel

    VinFast cho biết họ sẽ mở rộng quy mô sản xuất và triển khai công nghệ StoreDot’s XFC trong các kiến ​​trúc xe điện trong tương lai của mình.

    06/01/2022 • Kathy Trần
    Tin tức Khởi nghiệp M&A / Gọi vốn đầu tư

    Timo huy động 20 triệu USD trong vòng gọi vốn do Square Peg dẫn đầu

    Qua vòng gọi vốn này, Timo đang hướng tới việc tận dụng chuyên môn fintech của nhà đầu tư hàng đầu này để tăng cường hoạt động của mình.

    05/01/2022 • Kathy Trần
    M&A / Gọi vốn đầu tư Khởi nghiệp Tin tức

    Đầu tư vào startup Việt năm 2021: Những con số & xu hướng đáng chú ý

    Bối cảnh đầu tư mạo hiểm (VC) của Việt Nam đã chứng kiến ​​một loạt các giao dịch giá trị lớn vào năm 2021, với thương vụ rót vốn mới nhất được MoMo công bố vào tháng 12.

    05/01/2022 • Kathy Trần
    M&A / Gọi vốn đầu tư Khởi nghiệp Tin tức

    Những dấu ấn đầu tư vào Startup Đông Nam Á & Trung Quốc năm 2021

    Năm 2021, các doanh nghiệp và nhà đầu tư đều nhìn xa hơn những thách thức ngắn hạn và để mắt đến sự tăng trưởng vượt bậc đầy hứa hẹn của Đông Nam Á, Ấn Độ và Trung Quốc.

    04/01/2022 • Kathy Trần
    Tin tức M&A / Gọi vốn đầu tư Tài chính / Quản trị doanh nghiệp

    Nova Consumer được gia hạn khoản vay 17,5 triệu USD từ quỹ đầu tư của Đức

    DEG, chi nhánh đầu tư của ngân hàng phát triển nhà nước Đức KFW, đã gia hạn khoản vay trị giá 17,5 triệu USD cho Nova Consumer, công ty sản xuất thức ăn và thuốc cho vật nuôi thuộc Nova Group.

    03/01/2022 • Kathy Trần
    M&A / Gọi vốn đầu tư Khởi nghiệp Tin tức

    Nhận 2,8 tỉ USD đầu tư chỉ trong 9/2021, startup Đông Nam Á đang tăng trưởng mạnh

    Đầu tư trong khu vực đã tăng lên 8,2 tỷ USD vào năm 2020, từ 1,2 tỷ USD vào năm 2015. Chỉ trong nửa đầu năm 2021, các thương vụ khởi nghiệp của khu vực đã đạt kỷ lục mới, mang về 4,4 tỷ USD.

    29/12/2021 • Kathy Trần
    Tin tức M&A / Gọi vốn đầu tư

    Nhìn lại một năm bùng nổ gọi vốn của các startup Việt: Khi quỹ đầu tư cũng phải “chạy” KPI

    Một ngày đầu năm 2021, Công ty CP Dịch vụ Di Động Trực Tuyến (M_Service) – đơn vị sở hữu Ví MoMo tổ chức sự…

    16/12/2021 • Babuki JSC
    M&A / Gọi vốn đầu tư Phân tích Thị trường Tin tức

    M&A tại Việt Nam đạt kỷ lục mới năm 2021, dự kiến vượt con số 3,9 tỷ USD của năm 2020

    Số lượng giao dịch trong năm 2020 đạt mức cao kỷ lục (kể từ năm 2006) và đà này tiếp tục kéo dài trong ba quý đầu năm 2021 — tổng số 41 giao dịch được công bố, ngang bằng với con số của Q1-Q3 2020.

    13/12/2021 • Kathy Trần
    bool(false)