22/05-2020 - Chiến lược kinh doanh / doanh nghiệp, Phân tích thị trường

Ma trận đánh giá yếu tố bên trong và bên ngoài

Ma trận đánh giá yếu tố bên trong (Internal Factor Evaluation - IFE) là một công cụ chiến lược được sử dụng để đánh giá môi trường bên trong của công ty và để tiết lộ điểm mạnh cũng như điểm yếu của nó.

Hiểu công cụ

Các ma trận đánh giá yếu tố bên trong và yếu tố bên ngoài đã được Fred R. David giới thiệu trong cuốn sách 'Quản trị chiến lược'. Theo tác giả, cả hai công cụ này đều được sử dụng để tóm tắt thông tin thu được từ các phân tích môi trường bên ngoài và bên trong của công ty.

Thông tin tóm tắt được đánh giá và sử dụng cho các mục đích khác nhau, chẳng hạn như, để xây dựng phân tích SWOT hoặc ma trận IE. Mặc dù, các công cụ khá đơn giản, chúng làm công việc tốt nhất có thể trong việc xác định và đánh giá các yếu tố ảnh hưởng chính. Cả hai công cụ này gần như giống hệt nhau, vì vậy sau đây hãy cùng xem xét một ví dụ về ma trận đánh giá yếu tố bên ngoài.

Ví dụ ma trận đánh giá yếu tố bên ngoài

Ma trận đánh giá yếu tố bên ngoài
Các yếu tố bên ngoài quan trọngTrọng sốXếp hạngĐiểm trọng số
Cơ hội
1. Hiệp định thương mại mới dỡ bỏ lệnh cấm nhập khẩu thực phẩm được ký kết với một quốc gia láng giềng.0.1130.33
2. Ký hợp đồng với nhà cung cấp mới.0.0910.09
3. Thị trường thực phẩm chế biến tăng 15% trong năm tới tại thị trường lớn nhất của công ty.0.2420.48
4. Thành lập một chi nhánh công ty mới ở nước láng giềng, nơi thuế suất giảm 3% trong năm tới.0.1010.10
Thách thức
5. Hợp đồng với khách hàng chính sẽ hết hạn sau 2 tháng.0.1740.68
6. Đối thủ cạnh tranh mở 3 cửa hàng mới trong thành phố.0.0320.06
7. Luật mới, yêu cầu giảm 20% lượng đường trong thực phẩm, có thể được thông qua vào năm tới.0.1430.42
8. Ảnh hưởng của COVID-190.1220.24
Tổng điểm1.00- 2.40

Các yếu tố bên ngoài và bên trong chính

Ma trận đánh giá yếu tố bên ngoài

Khi sử dụng ma trận đánh giá yếu tố bên ngoài, cần xác định các cơ hội và mối đe dọa bên ngoài chính đang ảnh hưởng hoặc có thể ảnh hưởng đến một công ty. Vậy lấy những yếu tố này từ đâu? Đơn giản bằng việc phân tích môi trường bên ngoài dựa trên các công cụ như phân tích PEST, 5 áp lực cạnh tranh của Porter hoặc Ma trận hồ sơ cạnh tranh.

Ma trận đánh giá yếu tố bên trong

Điểm mạnh và điểm yếu được sử dụng làm yếu tố bên trong chính của đánh giá. Khi tìm kiếm những điểm mạnh, hãy hỏi bạn làm gì tốt hơn hoặc có giá trị hơn đối thủ của bạn? Trong trường hợp có những điểm yếu, hãy hỏi những lĩnh vực nào trong công ty bạn có thể cải thiện và ít nhất là bắt kịp với các đối thủ cạnh tranh?

Nguyên tắc chung là xác định 10-20 yếu tố bên ngoài chính và thêm 10-20 yếu tố bên trong chính, nhưng bạn nên xác định càng nhiều yếu tố càng tốt. (Ma trận đánh giá yếu tố bên trong và yếu tố bên ngoài - Babuki.vn)

Trọng số

Mỗi yếu tố chính phải được chỉ định trọng số từ 0,0 (mức độ quan trọng thấp) đến 1,0 (mức độ quan trọng cao). Con số cho thấy yếu tố quan trọng như thế nào nếu một công ty muốn thành công trong một ngành. Nếu trọng số không được chỉ định, tất cả các yếu tố sẽ quan trọng như nhau, đó là một kịch bản không thể có trong thế giới thực.

Tổng của tất cả các trọng số phải bằng 1,0. Các yếu tố riêng biệt không nên được nhấn mạnh quá nhiều (gán trọng số từ 0,30 trở lên) bởi vì sự thành công trong một ngành hiếm khi được quyết định bởi một hoặc một vài yếu tố.

Trọng số có cùng một ý nghĩa trong cả hai ma trận. (Ma trận đánh giá yếu tố bên trong và yếu tố bên ngoài - Babuki.vn)

Trong ví dụ trên, các yếu tố quan trọng nhất là 'Thị trường thực phẩm chế biến tăng 15% trong năm tới tại thị trường lớn nhất của công ty' (0,24 điểm), 'Hợp đồng với khách hàng chính sẽ hết hạn sau 2 tháng' (0,17 điểm) và 'Luật mới, yêu cầu giảm 20% lượng đường trong thực phẩm, có thể được thông qua vào năm tới' (0,14 điểm).

Xếp hạng

Ý nghĩa của xếp hạng khác nhau trong mỗi ma trận, vì vậy cần giải thích chúng một cách riêng biệt.

Ma trận đánh giá yếu tố bên ngoài

Xếp hạng trong ma trận bên ngoài đề cập đến hiệu quả của chiến lược hiện tại của công ty đối phó với các cơ hội và các mối đe dọa. Các con số nằm trong khoảng từ 4 đến 1, trong đó 4 có nghĩa là phản ứng tốt, 3 - phản ứng trung bình, 2 - phản ứng trung bình và 1 - phản ứng kém.

Xếp hạng, cũng như trọng lượng, được gán chủ quan cho từng yếu tố. Trong ví dụ trên, chúng ta có thể thấy rằng phản ứng của các công ty đối với các cơ hội là khá kém, bởi vì chỉ có một cơ hội nhận được xếp hạng 3, trong khi phần còn lại đã nhận được xếp hạng là 1. Công ty đã chuẩn bị tốt hơn để đáp ứng các mối đe dọa, đặc biệt là mối đe dọa đầu tiên.

Ma trận đánh giá yếu tố bên trong

Xếp hạng trong ma trận bên trong đề cập đến mức độ mạnh hay yếu của từng yếu tố trong một công ty. Các con số nằm trong khoảng từ 4 đến 1, trong đó 4 có nghĩa là một điểm mạnh lớn, 3 - điểm mạnh nhỏ, 2 - điểm yếu nhỏ và 1 - điểm yếu lớn. Điểm mạnh chỉ có thể nhận xếp hạng 3 & 4, còn điểm yếu - 2 & 1.

Quá trình gán xếp hạng trong ma trận đánh giá yếu tố bên trong có thể được thực hiện dễ dàng hơn bằng cách sử dụng công cụ benchmarking. (Ma trận đánh giá yếu tố bên trong và yếu tố bên ngoài - Babuki.vn)

Điểm trọng số và Tổng số điểm

Điểm số là kết quả của trọng số nhân với xếp hạng. Mỗi yếu tố quan trọng phải nhận được một số điểm. Tổng số điểm đơn giản là tổng của tất cả các điểm trọng số riêng. Công ty có thể nhận được tổng số điểm tương đương từ 1 đến 4 trong cả hai ma trận. Tổng điểm 2,5 là điểm trung bình. (Ma trận đánh giá yếu tố bên trong và yếu tố bên ngoài - Babuki.vn)

Trong đánh giá yếu tố bên ngoài, tổng điểm thấp cho thấy các chiến lược của công ty không được thiết kế tốt để đáp ứng các cơ hội và bảo vệ chống lại các mối đe dọa. Trong đánh giá yếu tố bên trong, điểm thấp cho thấy công ty yếu so với các đối thủ.

Trong ví dụ trên, công ty đã nhận được tổng điểm 2,40, điều này cho thấy các chiến lược của công ty vừa hiệu quả cũng vừa không hiệu quả trong việc khai thác các cơ hội hoặc phòng thủ trước các mối đe dọa. Công ty nên cải thiện chiến lược của mình và tập trung hơn vào cách tận dụng các cơ hội. (Ma trận đánh giá yếu tố bên trong và yếu tố bên ngoài - Babuki.vn)

Ma trận đánh giá yếu tố bên trong và yếu tố bên ngoài

Lợi ích của ma trận đánh giá yếu tố bên trong và bên ngoài

Cả hai ma trận đều có những lợi ích sau:

  • Dễ hiểu. Các yếu tố đầu vào có ý nghĩa rõ ràng với mọi người trong hoặc ngoài công ty. Không có sự nhầm lẫn về các yếu tố được sử dụng hoặc ý nghĩa của ma trận.
  • Dễ sử dụng. Các ma trận không đòi hỏi chuyên môn sâu rộng, nhiều nhân sự hoặc nhiều thời gian để xây dựng.
  • Tập trung vào các yếu tố bên trong và bên ngoài quan trọng. Không giống như một số phân tích khác (ví dụ: phân tích chuỗi giá trị, xác định tất cả các hoạt động trong chuỗi giá trị của công ty, bất kể tầm quan trọng của chúng), ma trận đánh giá yếu tố bên trong và bên ngoài chỉ nêu bật các yếu tố chính ảnh hưởng đến công ty hoặc chiến lược của công ty.
  • Đa dụng. Các công cụ có thể được sử dụng để xây dựng phân tích SWOT, ma trận IE, ma trận GE McKinsey hoặc benchmarking.

Hạn chế của ma trận đánh giá yếu tố bên trong và bên ngoài

  • Dễ dàng thay thế. Ma trận đánh giá yếu tố bên trong và bên ngoài có thể được thay thế gần như hoàn toàn bằng phân tích PEST, phân tích SWOT, ma trận hồ sơ cạnh tranh và các phân tích khác.
  • Không trực tiếp giúp đỡ trong việc hình thành chiến lược. Cả hai phân tích chỉ xác định và đánh giá các yếu tố nhưng không giúp công ty trực tiếp xác định bước đi chiến lược tiếp theo hoặc chiến lược tốt nhất. Cần sử dụng các công cụ chiến lược cho điều đó.
  • Yếu tố quá rộng. Ma trận SWOT có cùng hạn chế và điều đó có nghĩa là một số yếu tố không đủ cụ thể có thể bị nhầm lẫn với nhau. Một số điểm mạnh cũng có thể là điểm yếu, ví dụ: danh tiếng thương hiệu, có thể là một danh tiếng thương hiệu mạnh và có giá trị hoặc danh tiếng thương hiệu kém. Tình hình tương tự với các cơ hội và các mối đe dọa. Do đó, mỗi yếu tố phải càng cụ thể càng tốt để tránh nhầm lẫn.

Sử dụng công cụ

Bước 1. Xác định các yếu tố bên ngoài / yếu tố bên trong chính

Ma trận đánh giá yếu tố bên ngoài

Hãy làm phân tích PEST đầu tiên. Thông tin từ phân tích PEST cho thấy những yếu tố nào hiện đang ảnh hưởng hoặc có thể ảnh hưởng đến công ty trong tương lai. Tại thời điểm này, các yếu tố có thể là cơ hội hoặc mối đe dọa, và nhiệm vụ tiếp theo là sắp xếp chúng thành một hoặc loại khác. Cố gắng xem xét những yếu tố nào có thể mang lại lợi ích cho công ty và yếu tố nào sẽ gây hại cho công ty.

Cũng nên phân tích hành động của đối thủ và chiến lược của họ. Bằng cách này, bạn sẽ biết những gì đối thủ đang làm đúng và những gì thiếu sót trong chiến lược của họ. (Ma trận đánh giá yếu tố bên trong và yếu tố bên ngoài - Babuki.vn)

Ma trận đánh giá yếu tố bên trong

Trong trường hợp đã thực hiện phân tích SWOT, bạn có thể thu thập một số yếu tố từ đó. Phân tích SWOT thường sẽ có không quá 10 điểm mạnh và điểm yếu, do đó, bạn sẽ phải thực hiện phân tích bổ sung để xác định các yếu tố nội bộ quan trọng hơn cho ma trận.

Nhìn lại tài nguyên, khả năng, cơ cấu tổ chức, văn hóa, khu vực chức năng và phân tích chuỗi giá trị của công ty để nhận ra điểm mạnh và điểm yếu của tổ chức. (Ma trận đánh giá yếu tố bên trong và yếu tố bên ngoài - Babuki.vn)

Bước 2. Gán trọng số và xếp hạng

Trọng số và xếp hạng được gán chủ quan. Do đó, nó là một quá trình khó khăn hơn so với việc xác định các yếu tố chính. Có thể chỉ định trọng số dựa trên ý kiến của các nhà phân tích ngành. Tìm hiểu những gì các nhà phân tích nói về các yếu tố thành công của ngành công nghiệp và sau đó sử dụng ý kiến hoặc phân tích của họ để chỉ định các trọng số phù hợp.

Quá trình gán xếp hạng cũng tương tự. Mặc dù, lần này sẽ phải quyết định xếp hạng nào sẽ được gán. Xếp hạng từ 1-4 có thể được chỉ định cho từng cơ hội và mối đe dọa, nhưng chỉ có thể xếp hạng từ 1-2 cho từng điểm yếu và 3-4 cho mỗi điểm mạnh.

Bước 3. Sử dụng kết quả

Ma trận đánh giá yếu tố bên trong và yếu tố bên ngoài có ít giá trị riêng. Bạn nên làm cả hai phân tích và kết hợp các kết quả của chúng để thảo luận về các chiến lược mới hoặc để phân tích thêm. Chúng đặc biệt hữu ích khi xây dựng phân tích SWOT nâng cao, ma trận SWOT cho các chiến lược hoặc ma trận IE.

Ví dụ ma trận đánh giá yếu tố bên trong và yếu tố bên ngoài

Hãy cùng xem xét các ví dụ chung của cả hai ma trận.

Ma trận đánh giá yếu tố bên ngoài

Ma trận đánh giá yếu tố bên ngoài
Các yếu tố bên ngoài quan trọngTrọng sốXếp hạngĐiểm trọng số
Cơ hội
1. Luật nhập cư mới bãi bỏ các hạn chế cho người nhập cư sống và làm việc tự do trong nước.0.0210.02
2. Chính phủ tăng chi ngân sách cho các sản phẩm của công ty.0.1740.68
3. Thị trường sản phẩm mới, trị giá 1 tỷ $ mỗi năm, có thể được giới thiệu cho người tiêu dùng.0.0540.20
4. Tăng hơn 20% khả năng mua của người tiêu dùng bởi các sản phẩm có chung hệ sinh thái.0.1240.48
5. Cấp bằng sáng chế cho công nghệ làm tăng chất lượng sản phẩm của công ty và làm giảm số lượng vật liệu cần thiết để sản xuất nó.0.0330.09
6. Đối thủ cạnh tranh lớn nhất của công ty đang bán công ty con của họ.0.1420.28
Thách thức
7. Thuế suất sẽ tăng 10% cho các công ty gây ô nhiễm.0.0620.12
8. Do tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh tín dụng sẵn có sẽ thắt chặt.0.0440.16
9. Tỷ lệ tín dụng tăng 5%.0.0220.04
10. Thiên tai, dịch bệnh (COVID-19) làm gián đoạn các nhà cung cấp hoặc hoạt động của công ty.0.2420.48
11. Sự cạnh tranh trên thị trường đang tăng.0.0830.24
12. Đối thủ cạnh tranh đang theo đuổi chiến lược hội nhập theo chiều ngang.0.1030.30
13. Lạm phát đã tăng lên 6%.0.0520.10
Tổng điểm1.00-3.19

Phân tích ma trận đánh giá yếu tố bên ngoài cho thấy các yếu tố quan trọng nhất là 'Thiên tai, dịch bệnh (COVID-19) làm gián đoạn các nhà cung cấp hoặc hoạt động của công ty' (0,24 điểm), 'Chính phủ tăng chi ngân sách cho các sản phẩm của công ty' (0,17 điểm) và 'Tăng hơn 20% khả năng mua của người tiêu dùng bởi các sản phẩm có chung hệ sinh thái' (0,12 điểm).

Tổng điểm của công ty là 3.19, điều này cho thấy các chiến lược của công ty hiệu quả trong việc khai thác các cơ hội hoặc phòng thủ trước các mối đe dọa. Công ty nên tiếp tục cải thiện chiến lược phản ứng với các thách thức.

Ma trận đánh giá yếu tố bên trong

Ma trận đánh giá yếu tố bên trong
Các yếu tố bên trong quan trọngTrọng sốXếp hạngĐiểm trọng số
Điểm mạnh
1. Doanh thu đa dạng (5 sản phẩm khác nhau kiếm hơn 4 tỷ $ mỗi sản phẩm)0.1040.40
2. Thương hiệu trị giá 35 tỷ USD0.0830.24
3. Danh mục bằng sáng chế mạnh (13.000 bằng sáng chế)0.0740.28
4. Quản lý nhân viên xuất sắc0.0230.06
5. Năng lực trong sáp nhập và mua lại0.0630.18
6. Kênh phân phối rộng0.1140.44
7. Hệ sinh thái sản phẩm mạnh0.0840.32
Điểm yếu
8. Mức nợ cao (3 tỷ $)0.1010.12
9. Quá phụ thuộc vào doanh số từ một thị trường0.1320.16
10. Biên lợi nhuận ròng quá thấp0.0720.04
11. Cạnh tranh dựa trên giá cả0.0920.48
12. Văn hóa tổ chức cứng nhắc (quan liêu) cản trở việc giới thiệu nhanh chóng các sản phẩm mới0.0410.24
13. Công khai tiêu cực0.0520.10
Tổng điểm1.00-2.74

Phân tích ma trận đánh giá yếu tố bên ngoài cho thấy các yếu tố quan trọng nhất là 'Quá phụ thuộc vào doanh số từ một thị trường' (0,13 điểm), 'Kênh phân phối rộng' (0,17 điểm), 'Doanh thu đa dạng' (0.10 điểm) và 'Mức nợ cao' (0,12 điểm).

Tổng điểm của công ty là 2.74, điều này cho thấy các chiến lược của công ty khá hiệu quả trong việc phát huy điểm mạnh và khắc phục điểm yếu. Song vẫn còn cần tiếp tục cải thiện để có thể tăng khả năng cạnh tranh so với đối thủ.

Ma trận đánh giá yếu tố bên trong và yếu tố bên ngoài là một công cụ chiến lược hữu ích để phân tích nội bộ cũng như môi trường bên ngoài công ty. Bạn đọc cũng có thể tìm hiểu thêm về các công cụ chiến lược khác:

Hãy để lại thông tin liên hệ để Babuki có thể gửi đến bạn các bài viết hay hoặc hỗ trợ tư vấn về chiến lược và quản trị.

Cũng đừng ngần ngại để lại bình luận dưới bài viết hoặc tham gia Group Iconsulting – Chiến lược & Khởi nghiệp để cùng trao đổi với chúng tôi và những độc giả quan tâm khác!

Bài viết liên quan
Share to LinkedIn
Share to Facebook