Đăng bởi Babuki JSC vào 13/07/2021

Theo Hiệp hội Doanh nghiệp Dược phẩm Việt Nam, 30% trong số khoảng 1.000 doanh nghiệp dược phẩm đang hoạt động trong nước có nguồn vốn nước ngoài. Nhập khẩu chiếm hơn 50% thị trường dược phẩm tính theo giá trị, trong khi chỉ hơn 1/5 thuốc sản xuất trong nước do các công ty nước ngoài sản xuất.

Là một thị trường tiềm năng, cạnh tranh trong thị trường dược phẩm ngày càng gay gắt. Song việc hợp tác giữa các công ty nước ngoài và công ty trong nước ngày càng gia tăng, do đó hai bên có thể tận dụng những lợi thế của nhau để cùng phát triển.

Thị trường Dược phẩm Việt Nam: Nền tảng cạnh tranh - V01

Dược phẩm – Ngành dựa trên nghiên cứu

Thị trường dược phẩm trong nước của Việt Nam sẽ chứng kiến ​​sự gia tăng các nguồn vốn đầu tư từ các nhà đầu tư nước ngoài, dưới hình thức ưu đãi đầu tư từ Chính phủ. Thị trường đang trong quá trình tự do hóa, với việc Chính phủ nâng giới hạn 49% tỷ lệ sở hữu nước ngoài đối với các công ty dược phẩm trong nước.

Những cải cách đang diễn ra làm tăng sức hấp dẫn của thị trường dược phẩm trong nước và gần đây đã dẫn đến sự bùng nổ các thương vụ mua bán và sáp nhập nội địa với các công ty dược đa quốc gia:

  • Vào tháng 7 năm 2016, Taisho Pharmaceuticals Holdings, một công ty con của Taisho Holdings có trụ sở tại Nhật Bản đã mua 24,5% cổ phần của Dược Hậu Giang, điều này cho thấy sự chuyển hướng kết hợp với các nhà sản xuất thuốc trong nước vào chiến lược thị trường của công ty tại Việt Nam.
  • Vào tháng 8 năm 2016, Abbott Laboratories đã mua lại Glomed Pharmaceutical, nhà sản xuất dược phẩm hàng đầu Việt Nam và vươn mình vào top 10 công ty dược phẩm nội địa hàng đầu trong nước.
  • Vào tháng 9 năm 2016, CFR International (Chile), một bộ phận của Abbott Laboratories, đã tăng tỷ lệ sở hữu tại Domesco lên 51,7%.

Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào ngành sản xuất thuốc trong nước cũng ngày càng lớn. Việt Nam sẽ tiếp tục thu hút đầu tư của các nhà sản xuất thuốc đa quốc gia, củng cố tiềm năng tăng trưởng dài hạn của mình.

Triển vọng kinh doanh dược phẩm trong nước vẫn khả quan và sẽ được thúc đẩy bởi sự kết hợp của một số động lực quan trọng, chẳng hạn như chất lượng chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng, dân số đông, việc mở rộng Chương trình Bảo hiểm Y tế Xã hội và tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ.

Công cuộc cải cách đang diễn ra đã làm tăng sức hấp dẫn của thị trường dược phẩm trong nước.

  • Tháng 7 năm 2020, AstraZeneca Việt Nam ký Biên bản ghi nhớ với Công ty Cổ phần Phytopharma Quốc gia 2 (Phytopharma) về việc phân phối các sản phẩm dược phẩm của mình tại thị trường Việt Nam, cụ thể là tại Thành phố Hồ Chí Minh.
  • Abbott đã có mặt tại Việt Nam hơn 20 năm và có chuyên môn trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, bao gồm dinh dưỡng, dược phẩm, chẩn đoán và thiết bị y tế.
  • Bayer hiện là một trong những công ty dược phẩm hàng đầu tại Việt Nam với sự hiện diện trên toàn quốc, bao gồm các thành phố trọng điểm như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ và Đà Nẵng. Công ty cung cấp dòng sản phẩm bao gồm các lĩnh vực như bệnh truyền nhiễm, tim mạch, thuốc chống đông máu, ung thư và chăm sóc sức khỏe cho phụ nữ.
  • Sanofi vào Việt Nam cách đây 50 năm. Việt Nam là thị trường lớn thứ ba của công ty, sau Ấn Độ và Indonesia. Cuối năm 2015, Sanofi khánh thành nhà máy thứ ba trị giá 75 triệu USD tại Khu Công nghệ cao Sài Gòn, Thành phố Hồ Chí Minh. Năm 2016, Sanofi Việt Nam công bố nắm giữ 4% thị phần dược phẩm tại Việt Nam.
  • Vào tháng 8 năm 2017, Merck đã công bố kế hoạch phát triển các sản phẩm dược phẩm trong nước tại Việt Nam với mục tiêu tăng cường sự hiện diện của mình trong lĩnh vực dược phẩm trong nước.

Hợp tác với các công ty trong nước là một phần không thể thiếu để thâm nhập thị trường dược phẩm Việt Nam. Các nhà đầu tư nước ngoài không chỉ mua cổ phần của các doanh nghiệp dược trong nước mà còn đang thành lập các nhà máy sản xuất tại Việt Nam. Không chỉ vậy họ còn cố gắng hợp tác với các nhà sản xuất thuốc trong nước để tận dụng mạng lưới phân phối rộng lớn của các công ty nội địa.

Vào tháng 9 năm 2016, Sanofi đã ký thỏa thuận với Vinapharm để mở rộng quan hệ đối tác chiến lược. Vào tháng 8 năm 2017, Merck đã công bố kế hoạch phát triển các sản phẩm dược phẩm trong nước tại Việt Nam với mục tiêu tăng cường sự hiện diện của mình trong lĩnh vực dược phẩm tại thị trường Việt Nam.

Sự hỗ trợ của Chính phủ Việt Nam đối với ngành dược trong nước sẽ vẫn được duy trì. Nằm trong chiến lược năm 2020, Chính phủ Việt Nam dự định đáp ứng 80% nhu cầu dược phẩm trong nước thông qua các nhà sản xuất thuốc nội địa. Đề xuất này đang có tác động lớn đến thị trường vắc xin, khi cả nước hiện đã sản xuất được 11 trong số 12 loại vắc xin nằm trong chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia.

Chính phủ đang tiếp tục hướng tới việc tự tài trợ cho chương trình vắc xin của Việt Nam bằng cách giảm sự phụ thuộc vào tài trợ quốc tế. Mục đích là có thể sản xuất vắc xin đại trà trong nước thông qua các khoản đầu tư của Chính phủ vào cơ sở hạ tầng và công nghệ sản xuất.

Ngoài ra, tiềm năng kinh tế của ngành dược sẽ khuyến khích Chính phủ tiếp tục hỗ trợ ngành công nghiệp trong nước. Trong khu vực Đông Nam Á, tiềm năng  xuất khẩu dược phẩm rất đáng kể, đặc biệt với việc Hiệp hội Cộng đồng Kinh tế các Quốc gia Đông Nam Á (AEC) đề xuất thúc đẩy thương mại các sản phẩm chăm sóc sức khỏe.

Mặc dù những nỗ lực của Chính phủ  được kỳ vọng sẽ cải thiện được cơ sở sản xuất của Việt Nam, nhưng phần lớn sản xuất trong nước sẽ vẫn tập trung vào thuốc gốc giá rẻ do năng lực công nghệ hạn chế. Sẽ còn lâu nữa Việt Nam mới có thể tự cung tự cấp về nguồn cung dược phẩm. Với 160 nhà máy đạt tiêu chuẩn Thực hành sản xuất tốt (GPM) của WHO, sản lượng thuốc trong nước mới đáp ứng được 45% nhu cầu, còn lại phải nhập khẩu.

Thị trường Dược phẩm Việt Nam: Nền tảng cạnh tranh - V02

Thị trường thuốc gốc (generic)

Mặc dù có các công ty dược nội địa sản xuất thuốc để tiêu thụ trong nước, nhưng Việt Nam phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu nguyên liệu thô (90% là nhập khẩu). Thị trường dược phẩm ở Việt Nam chủ yếu được thúc đẩy bởi thuốc gốc và các công ty dược phẩm trong nước chủ yếu sản xuất thuốc gốc.

Thị trường thuốc gốc ở Việt Nam rất cạnh tranh. Để tồn tại và thu hút nhiều khách hàng hơn, các công ty sử dụng các chiến thuật quảng cáo và tạo sự khác biệt bằng cách phát triển các loại thuốc mới.

Phân phối dược phẩm

Sau khi Việt Nam gia nhập WTO năm 2007, các công ty dược phẩm nước ngoài được phép mở chi nhánh và nhập khẩu sản phẩm vào Việt Nam. Tuy nhiên, họ bị cấm phân phối trực tiếp sản phẩm của mình và phải hợp tác với các nhà phân phối nội địa để bán sản phẩm của mình.

Vào ngày 8 tháng 5 năm 2017, một nghị định mới về dược quy định chi tiết các điều và biện pháp thi hành Luật Dược đã được Chính phủ Việt Nam ban hành. Trong nỗ lực cập nhật các quy định để thực hiện cam kết với WTO, nghị định mới đã đặt ra khuôn khổ pháp lý cho các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FIE) kinh doanh thuốc và nguyên liệu làm thuốc.

Trước đó các công ty có vốn đầu tư nước ngoài có quyền nhập khẩu vẫn chưa thể xin được giấy phép nhập khẩu liên quan từ Bộ Y tế (Bộ Y tế) do thiếu cơ sở pháp lý từ phía Bộ. Với nghị định mới có hiệu lực, các công ty dược phẩm nước ngoài đăng ký thành công giấy phép nhập khẩu từ Bộ Y tế sẽ được phép nhập khẩu trực tiếp các sản phẩm dược phẩm từ nước ngoài vào thị trường Việt Nam.

Theo cam kết WTO của Việt Nam, Việt Nam đồng ý cho phép các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ tự do phân phối hầu hết các loại sản phẩm, nhưng đặc biệt loại trừ các sản phẩm dược và thuốc. Cam kết về dịch vụ của Việt Nam trong WTO đã cố tình loại trừ dược phẩm ra khỏi các lĩnh vực mà các nhà đầu tư nước ngoài được phân phối.

Theo nghị định mới về dược phẩm, nhà nhập khẩu dược phẩm có vốn đầu tư nước ngoài sẽ được phép bán dược phẩm nhập khẩu của mình cho các nhà bán buôn dược phẩm đã được Bộ Y tế chứng nhận đủ điều kiện mua dược phẩm.

Tuy nhiên, các nhà nhập khẩu dược phẩm có vốn đàu tư nước ngoài bị cấm thực hiện bất kỳ hoạt động được coi là phân phối nào sau đây:

  • Bán thuốc / thành phần hoặc giao hàng cho các hiệu thuốc, bệnh viện và phòng khám, nhà bán lẻ, cá nhân và các tổ chức khác không phải là nhà bán buôn.
  • Vận chuyển và cung cấp các dịch vụ bảo quản thuốc.
  • Tham gia xây dựng hoặc ra quyết định về chiến lược phân phối hoặc chính sách kinh doanh đối với thuốc do doanh nghiệp khác phân phối.

Hiện tại, Bộ Y tế không có quy định đối với các nhà bán buôn dược phẩm tìm cách mua dược phẩm từ các nhà nhập khẩu dược phẩm có vốn đầu tư nước ngoài. Người bán buôn có quyền mua các sản phẩm nhập khẩu miễn là họ có khả năng trực tiếp thực hiện việc phân phối các sản phẩm mà không bị người bán thao túng hoặc kiểm soát.

Nếu như ở hầu hết thị trường dược phẩm trên thế giới, các công ty sản xuất và phân phối là những đơn vị độc lập tập trung vào một lĩnh vực chuyên môn nhất định, thì hoạt động phân phối thuốc ở Việt Nam rất phức tạp. Cấu trúc bao gồm nhiều cấp độ, chẳng hạn như:

  • Doanh nghiệp phân phối thuốc chuyên nghiệp.
  • Các công ty phân phối quốc doanh: Các công ty dược quốc doanh này hầu hết là nhà phân phối các sản phẩm nhập khẩu. Ví dụ, Vinapharm, một công ty nhà nước trực thuộc Bộ Y tế, có 17 công ty chịu trách nhiệm về thương mại trên khắp cả nước.
  • Các công ty phân phối dược phẩm tư nhân: Các công ty phân phối tư nhân cũng đóng vai trò là nhà phân phối các sản phẩm nhập khẩu.
  • Các công ty phân phối dược phẩm nước ngoài: Chỉ có 3 nhà phân phối nước ngoài trên thị trường, đó là Zuellig Pharma, Diethelm và Megaproduct.

Thị trường Dược phẩm Việt Nam: Nền tảng cạnh tranh - V03

Lĩnh vực bán lẻ dược phẩm

Có khoảng 57.000 nhà thuốc ở Việt Nam tương đương 6,6 điểm bán trên 10.000 dân. Thị trường bán lẻ dược phẩm luôn nhộn nhịp với sự hiện diện của hàng chục nghìn nhà thuốc truyền thống trên khắp cả nước do các dược sĩ điều hành và các chuỗi nhà thuốc hiện đại như Phano, Mỹ Châu, Eco, Pharmacity, Vistar, Pharmacity, An Khang. Các nhà thuốc truyền thống có lợi thế hơn so với các chuỗi nhà thuốc hiện đại vì họ có mặt ở khắp các thành phố lớn và các vùng nông thôn.

Số lượng nhà thuốc tại Thành phố Hồ Chí Minh và các khu vực đô thị khác cao hơn mức trung bình của cả nước nhưng vẫn thấp hơn tiêu chuẩn quốc tế. Ngược lại, việc thiếu cán bộ có trình độ ở khu vực nông thôn là một vấn đề cấp bách.

Ngoài ra, về mặt tổ chức, thị trường dược phẩm của Việt Nam đang có vấn đề: bệnh nhân có thể mua được hầu hết các loại thuốc mà không cần đơn, số lượng dược sĩ đủ trình độ chuyên môn còn thiếu, tình trạng thuốc giả còn phổ biến và nhiều bác sĩ vẫn cấp phát thuốc bất hợp pháp từ phòng mạch tư.

Các cơ quan quản lý hy vọng rằng việc thực hiện tiêu chuẩn Thực hành tốt quản lý nhà thuốc (Good Pharmacy Practice – GPP) vào năm 2011 sẽ giải quyết được những vấn đề này.

Hầu hết các nhà thuốc đạt GPP đều tập trung ở khu vực thành thị, trong khi đó thuốc cung cấp cho các vùng nông thôn không được bảo quản tốt trong quá trình vận chuyển.

Tuy nhiên, vì vẫn còn nhièu tiềm năng chưa được khai thác, sự cạnh tranh trong thị trường này đang ngày càng gay gắt. Chẳng hạn, cuối năm 2017, Tập đoàn Đầu tư Thế giới Di động (MWG) đã mua lại nhà thuốc Phúc An Khang tại TP.HCM và CTCP Bán lẻ Kỹ thuật số FPT mua lại nhà thuốc Long Châu. Trước đó, cùng năm, Digiworld đã ký kết phân phối sản phẩm thực phẩm chức năng dành cho nam giới của Vinamedic.

Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu sâu hơn về các đơn vị đầu ngành trong thị trường Dược phẩm Việt Nam ở phần sau của bài viết.

Nguồn: Fitch Solutions

Lược dịch và hiệu đính: Hương Bùi (Babuki)

Đăng ký nhận bản tin


    Các bài bài viết liên quan

    Xem thêm
    Tin tức Phân tích Thị trường

    Giải mã thời hoàng kim giữa dịch bệnh và điều tạo nên thay đổi của hệ thống ngân hàng sau 10 năm

    Năm 2011, khủng hoảng ngân hàng xảy ra và bùng phát kể từ vụ bắt bầu Kiên năm 2012. Mười năm sau, thay vì có…

    20/10/2021 • Babuki JSC
    Tin tức Phân tích Thị trường

    Đằng sau việc các ngân hàng buông mảng tài chính tiêu dùng

    Ngày 25-8-2021, Ngân hàng SHB đã công bố việc chuyện nhượng 100% vốn tại SHB Finance, một công ty tài chính tiêu dùng, cho Ngân…

    06/09/2021 • Babuki JSC
    Tin tức Bán lẻ / Ecommerce Phân tích Thị trường

    Khốc liệt thị trường bán lẻ Việt Nam: hàng loạt tên tuổi nội – ngoại liên tục bị đào thải trong chục năm qua

    Những cái tên đời đầu của thị trường bán lẻ hiện đại như Metro, Big C, Fivmart hay Viễn thông A đều không còn hiện…

    06/09/2021 • Babuki JSC
    Tin tức Chuyển đổi số Phân tích Thị trường

    Đưa bảo hiểm lên chợ online, vẫn là thử nghiệm

    Bán bảo hiểm qua các nền tảng phi truyền thống như các trang thương mại điện tử đang từng bước được “nâng cấp”, nhưng để định hình rõ nét xu hướng và đóng góp ngày một lớn như các kênh phân phối truyền thống là đại lý hay ngân hàng thì cần nhiều hơn thời gian và công sức…

    30/08/2021 • Babuki JSC
    Tin tức Phân tích Thị trường

    Ngân hàng ‘trúng đậm’ từ dịch vụ bảo hiểm: Vẫn cần thận trọng!

    Bancassurance (phân phối bảo hiểm qua ngân hàng) là cụm từ không còn mới trong khoảng 5 năm trở lại đây khi các ngân hàng “bắt tay” cùng công ty bảo hiểm để bán các sản phẩm bảo hiểm và thực hiện một số dịch vụ khác như thu phí bảo hiểm cho mạng lưới khách hàng của ngân hàng.

    30/08/2021 • Babuki JSC
    Tin tức Phân tích Thị trường

    Bảo hiểm nhân thọ FWD Việt Nam: 5 năm hoạt động doanh thu tăng mạnh, tăng vốn điều lệ khủng nhưng lỗ lũy kế hơn 4.300 tỷ đồng

    Sau 5 năm bước chân vào Việt Nam, Công ty TNHH Bảo hiểm Nhân thọ FWD Việt Nam đã lỗ luỹ kế lên đến hơn 4.300 tỷ đồng trong khi doanh thu tăng mạnh từ 159 tỷ đồng (năm 2016) lên 2.692 tỷ đồng (năm 2020). Ngoài ra, công ty này còn tăng vốn điều lệ khủng và liên tục thu mua các công ty bảo hiểm khác.

    30/08/2021 • Babuki JSC
    Tin tức Dược phẩm / Y tế

    Giải mã nghịch lý tăng trưởng của cổ phiếu ngành y tế năm 2021

    Y tế toàn cầu có thể tăng trưởng vượt trội trong dịch bệnh, vì sao ngành y tế Việt Nam có dấu hiệu suy giảm trong hoạt động đầu tư và có mức tăng giá cổ phiếu thấp?

    28/08/2021 • Kathy Trần
    Tin tức Covid-19 Dược phẩm / Y tế

    Vaccine Covid-19, Cú xoay chuyển ngoạn mục của các hãng dược phẩm: Moderna, Pfizer, AstraZeneca trong số những cái tên nổi bật

    Vaccine Covid-19 đang là loại dược phẩm nóng bỏng nhất hiện nay khi được nhiều nước săn lùng, tích trữ. Như một hệ quả tất yếu, hàng loạt những hãng dược đang thu lợi hàng tỷ USD từ bán vaccine, điều hiếm khi xảy ra trước đây bởi sản phẩm này vốn không phải loại thuốc quá cần thiết với người bệnh trước khi đại dịch bùng phát.

    28/08/2021 • Babuki JSC
    Bán lẻ / Ecommerce Phân tích Thị trường

    Shopee sẽ vượt Alibaba trong kinh doanh thương mại điện tử quốc tế vào năm 2022?

    Công ty mẹ của Shopee, Sea Ltd, đã công bố doanh thu tăng hơn 160% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, đối thủ chính của họ, Alibaba, báo cáo mức tăng trưởng mạnh mẽ nhưng nhỏ hơn đáng kể: 54%.

    24/08/2021 • Kathy Trần
    Tin tức Dược phẩm / Y tế

    Giải mã sự thành công của Durex, thương hiệu bao cao su hơn 100 tuổi

    Những chiến dịch marketing độc đáo nhằm hướng tới giới trẻ khiến Durex ngày càng nổi tiếng hơn.

    23/08/2021 • Babuki JSC
    bool(false)