18/02-2019 - Phân tích thị trường, Dược phẩm / Y tế

Thị trường ETC

Thị trường ETC (Ethical drugs), hay còn là prescription drugs là thị trường thuốc bán theo đơn bác sĩ, kênh phân phối đại diện là kênh bệnh viện. Tuy nhiên khái niệm phân biệt giữa thuốc kê đơn và không kê đơn còn mập mờ.

Theo một số nhà thuốc, chỉ có các loại thuốc gây ra sự phụ thuộc, chẳng hạn như các thuốc benzodiazepin, thường xuyên bị từ chối. Thuốc kháng sinh là loại thuốc phổ biến nhất mà không cần kê đơn. Vì vậy, một số người hiểu ETC là thị trường thuốc phân phối qua kênh bênh viện, còn OTC là thị trường thuốc phân phối qua các hiệu thuốc.

Quy mô và xu hướng thị trường ETC

Trong năm 2018, thị trường ETC đạt 4.4 tỉ USD. Trong thời gian 5 năm, CAGR thị trường dự kiến là 13,2% đối với đồng nội tệ và 11,7% đối với đô la mỹ. Dự kiến đến cuối 2020, quy mô của thị trường sẽ là 5.4 tỷ đô.

Xu hướng nhân khẩu học và môi trường sẽ là một trong những động lực chính của thị trường thuốc theo toa tại Việt Nam. Các vấn đề về hô hấp đang gia tăng, bao gồm hen suyễn và bệnh phổi mãn tính. Do đó, các nhà sản xuất thuốc trong danh mục trị liệu hô hấp sẽ có chỗ để mở rộng đáng kể trong những năm tới.

thị trường etc

Tương tự, đối với các tiểu đường, và đặc biệt là các bệnh ung thư. Tỉ lệ mắc bệnh ung thư đang gia tăng ở mức độ chóng mặt. Việt Nam báo cáo khoảng 110.000 ca ung thư mới hàng năm, với 73% bệnh nhân tử vong vì căn bệnh này - một trong những bệnh nhân cao nhất tỷ giá trên thế giới. Tỷ lệ tử vong trung bình ở các nước đang phát triển là 68% trong khi đó đối với các nước phát triển là 49%.

Chính vì vậy, thị trường ETC Việt Nam, đặc biệt là thị đang được các tổ chức nước ngoài đánh giá cao, và không tránh khỏi con mắt của các quỹ đầu tư khi hầu hết các doanh nghiệp dược ăn nên làm ra đều đã kín “room” ngoại (tỷ lệ sở hữu tối đa dành cho nhà đầu tư nước ngoài). Nhiều lời hứa hẹn nới room, việc mở rộng công suất, cùng những cái bắt tay với doanh nghiệp nước ngoài trong công tác sản xuất kinh doanh, nghiên cứu sản phẩm mới...

Thế nhưng, có một nghịch lý vẫn tồn tại bấy lâu nay trong hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp dược. Trên thị trường dược Việt Nam, kênh phân phối chính là hệ thống các bệnh viện dưới hình thức thuốc được kê đơn (ETC) chiếm khoảng 70%, còn lại được bán lẻ ở hệ thống quầy thuốc (thuốc không kê đơn - OTC). Thế nhưng, quan sát cơ cấu doanh thu các doanh nghiệp dược nội địa, điều thấy rõ nhất là tỷ trọng doanh thu ETC đang có xu hướng ngày càng giảm, đóng góp rất ít vào kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp.

Ví dụ với ông lớn Dược Hậu Giang, doanh thu ETC năm 2015 chỉ ở vào khoảng 9% (trong khi mục tiêu đề ra cũng chỉ 10%). Với Traphaco, tỷ lệ này năm 2015 ở vào khoảng 19%, giảm sâu so với mức 27,7% năm 2014. Ở Domesco, tỷ lệ này năm 2015 là 29%, giảm 2 điểm % so với năm 2014. Với Imexpharm, tỷ trọng doanh thu ETC lao dốc trong 4 năm trở lại đây, từ mức 57% năm 2012 xuống còn 13% năm 2015.

Cuộc chiến về giá trong thị trường ETC

Các doanh nghiệp nội khác khi tham gia đấu thầu thuốc ở các bệnh viện đang phải cạnh tranh kịch liệt về giá. Về thị trường ETC, các doanh nghiệp nội đang chơi chung một sân, hoàn toàn tách biệt với các doanh nghiệp ngoại

Trên thực tế, miếng bánh ngon nhất của thị trường ETC hiện đang nằm trong tay các doanh nghiệp nước ngoài. Điều này không hẳn do các chính sách, mà do các hãng nước ngoài sở hữu sản phẩm do chính họ phát minh, đang được bảo hộ trí tuệ nên mang tính độc quyền và giá cả khá cao. Về vấn đề này, doanh nghiệp nội gần như đương nhiên chịu thua khi khả năng nghiên cứu, phát minh có hạn.

Ngay cả thuốc generic (thuốc gốc), dù hết hạn bảo hộ, các hãng dược nước ngoài cũng có lợi thế hơn khi một số sản phẩm của họ được ưa chuộng hơn các sản phẩm tương đương của các hãng thuốc nội địa.

Để các doanh nghiệp Việt đủ lớn để đấu thầu cạnh tranh sòng phẳng, chia miếng bánh thị trường ETC với các doanh nghiệp nước ngoài, các doanh nghiệp còn cần phải cố gắng rất nhiều

Chính vì những lý do nói trên, mặc dù doanh thu thị trường dược chủ yếu đến từ thị trường ETC thì mảng này vẫn là điểm yếu của các doanh nghiệp nội địa.

Ở miếng bánh nhỏ còn lại của thị trường ETC dành cho các doanh nghiệp Việt Nam, cạnh tranh về giá cũng cực kỳ khốc liệt. Các doanh nghiệp dược nội hiện tại tham gia đấu thầu hầu như giống nhau, giá cả là điều kiện quan trọng và tiên quyết.

Đối với Traphaco, Công ty này cũng nhận định khó có thể cạnh tranh về giá trong quá trình đấu thầu thuốc vào các cơ sở điều trị.

Nghịch lý giữa doanh nghiệp nội và ngoại

Là một miếng bánh ngon, đang được nhà đầu tư nước ngoài dòm ngó, thị trường dược hẳn không tránh nổi cạnh tranh dù là kênh ETC. Thế nhưng, nhìn vào mức độ thu hẹp kênh bán hàng ETC, có thể thấy rằng các doanh nghiệp nội dường như không mặn mà với thị trường này.

Với Traphaco, Domesco hay Dược Hậu Giang, giải pháp đối với tình trạng kênh ETC ngày càng bị thu hẹp là dùng doanh thu từ OTC để bù vào chứ không phải là đầu tư mở rộng kênh ETC. Hiện nay, việc đấu thầu đưa thuốc vào bệnh viện đều do các doanh nghiệp trực tiếp tham gia. Và quá trình đó thực sự gian nan. Do ảnh hưởng Thông tư liên tịch số 01/2012/TTLT-BTC-BYT nên giá trúng thầu ngày càng tiệm cận chi phí sản xuất, biên lợi nhuận ngày càng thu hẹp.

Doanh thu thấp, lợi nhuận mỏng, các doanh nghiệp dược không có lý do để “lao tâm khổ tứ” với thị trường ETC, với việc đấu thầu thuốc.

Trong khi đó, với thói quen tiêu dùng của người Việt, với việc ngại khám và chữa các bệnh thông thường tại các cơ sở y tế, tiềm năng của kênh bán hàng OTC rõ ràng hơn hẳn. Các loại thuốc thông thường như giảm đau, hạ sốt, thực phẩm chức năng… hiện đang là sản phẩm chủ lực của các doanh nghiệp lớn trong nước. Chi phí marketing, quảng cáo của các doanh nghiệp dược cho mảng sản phẩm này vì vậy cũng đang được tăng mạnh theo thời gian.

Xem thêm các bài viết về phân tích thị trường Việt Nam:

Hãy để lại thông tin liên hệ để Babuki có thể gửi đến bạn các bài viết hay hoặc hỗ trợ tư vấn về chiến lược và quản trị.

Cũng đừng ngần ngại để lại bình luận dưới bài viết hoặc tham gia Group Iconsulting – Chiến lược & Khởi nghiệp để cùng trao đổi với chúng tôi và những độc giả quan tâm khác!

 

Bài viết liên quan
Share to LinkedIn
Share to Facebook